Wet- en regelgeving

Volgens de Arbeidsomstandighedenwet is de werkgever verplicht het werk zo te organiseren en in te richten, dat blootstelling aan ioniserende straling wordt voorkomen en geen gevaar oplevert voor de veiligheid en gezondheid van werknemers.

Via de Kernenergiewet (KEW) worden maatregelen en voorschriften voorgeschreven.

Blootstelling aan ioniserende straling brengt risico’s met zich mee voor de gezondheid van personen die met deze straling werken. Om dit risico te voorkomen moeten bedrijven en organisaties een schriftelijke melding doen van werkzaamheden met of nabij ioniserende straling. Afhankelijk van de omstandigheden en toepassing, dient daar een vergunningaanvraag op te volgen.

Minimaliseren van gezondheidseffecten van ioniserende straling                         

Het is onmogelijk blootstelling volledig te vermijden. Straling is altijd aanwezig geweest in het milieu en in onze organismen. Wij kunnen echter onnodige blootstelling wel vermijden.
Er zijn vier manieren om zich tegen straling te beschermen:

 

  1. Tijd Voor mensen die aan straling naast natuurlijke achtergrondstraling worden blootgesteld: beperk of minimaliseer de blootstellingtijd.
  2. Afstand Zoals de hitte van een brand verder weg minder intens is, vermindert de intensiteit van de straling verder van de bron van de straling. De dosis vermindert drastisch naarmate u uw afstand van de bron verhoogt (2 keer zo ver weg betekent over het algemeen 1/4 van de stralingsbelasting).
  3. Afscherming Een schild van lood, gewapend beton, of water geeft goede bescherming tegen het doordringen van straling zoals gammastralen en neutronen. Dit is de reden dat bepaalde radioactieve materialen hetzij onder water worden opgeslagen of behandeld, hetzij met behulp van op afstand bediende apparaten in ruimten van dik beton of met lood gevoerd. Er zijn speciale plastic schilden die bètadeeltjes tegenhouden; de lucht zal alfadeeltjes tegenhouden. Het gebruik van het juiste schild tussen u en de stralingsbron zal de stralingsdosis verminderen of elimineren. Bij het ontwerp van de afscherming houdt men rekening met de zogenoemde 'halverende dikten': de hoeveelheid materiaal die de helft van de straling tegenhoudt.
  4. Insluiting De radioactieve materialen worden beperkt tot de kleinst mogelijke ruimte en uit het milieu gehouden. De radioactieve isotopen voor medisch gebruik bijvoorbeeld, worden verplaatst in gesloten containers. De kernreactoren werken binnen gesloten systemen met verschillende barrières die de radioactieve materialen binnenhouden. De zalen hebben een onderdruk zodat, zelfs als er gaten in de ruimte zitten, er geen materiaal naar buiten kan lekken.


De vergunningen om ioniserende straling te mogen toepassen worden (mede namens de betrokken ministeries) door de Inspectie SZW beoordeeld en afgehandeld.In de Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit staan geen wettelijk vastgelegde normen voor niet-ioniserende straling. Dat betekent niet dat alles op het gebied van de niet-ioniserende straling is toegestaan. De werkgever is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkomgeving en zal schadelijke effecten van niet-ioniserende straling dus tegen moeten gaan. Apparaten en machines die niet-ioniserende straling uitzenden, moeten deugdelijk geconstrueerd zijn.

Voor elke soort straling zijn gezondheidskundige limieten vastgesteld. Het opsporen en beoordelen van bronnen van niet-ioniserende straling hoort bij de wettelijk verplichte risico-inventarisatie die een organisatie moet uitvoeren. Werkgevers moeten maatregelen nemen om een overschrijding van de limieten te voorkomen.

Arbeidsomstandighedenbesluit:
Artikel 6.12 a t/m f
Artikel 6.27 Arbeidsverboden jeugdige werknemers

Europese regelgeving:
RICHTLIJN 2006/25/EG
betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan risico's van fysische agentia (kunstmatige optische straling)
(19e bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG)

Normen
NEN-EN 12198-1 Veiligheid van machines - Beoordeling en vermindering van het gevaar veroorzaakt door straling uitgezonden door machines - Deel 1: Algemene beginselen

NEN-EN 12198-2 Veiligheid van machines - Beoordeling en vermindering van de risico's veroorzaakt door straling uitgezonden door machines - Deel 2: Meetprocedure voor de stralingsemissie

NEN-EN 12198-3 Veiligheid van machines - Beoordeling en vermindering van het gevaar veroorzaakt door straling uitgezonden door machines - Deel 3: Vermindering van straling door verzwakking of afscherming

TNO rapport "Optische straling in arbeidssituaties" juni 2006

Arbo-informatiebladen:

  • AI 27: ioniserende straling
  • AI 39: Electromagnetische velden